Frombork, choć leży na uboczu głównych szlaków, niezmiennie udowadnia, że jest miejscem, gdzie nauka spotyka się ze sztuką na najwyższym poziomie. Po niedawnym, przyciągającym najtęższe umysły Future Frombork Festival, miasto po raz szósty zaprasza w dniach 21-23 sierpnia na interdyscyplinarne dni nauki i sztuki – Copernicus Open. O fascynujących badaniach archeologicznych, problemie wykluczenia komunikacyjnego i odkrywaniu renesansowych pasji rozmawiamy z ks. dr. Jackiem Wojtkowskim.
Frombork po raz szósty gości Copernicus Open – interdyscyplinarne dni nauki i sztuki. Skąd wziął się pomysł na to wydarzenie?
Idea zrodziła się w trudnym czasie pandemii, by przełamać marazm niepewności, samotność i poczucie zamknięcia poprzez zaproszenie do Fromborka artystów sztuk pięknych. Patronem wydarzenia jest Mikołaj Kopernik, który po powrocie ze studiów w Italii również mógł czuć się na tych krańcach świata samotnie. Zamiast się na tym skupiać, otworzył się na nowe zadania i wciąż realizował swoje pasje, jak choćby obserwacje nieba. Stąd właśnie słowo „open”, czyli otwarcie, w naszej nazwie. Życie Kopernika uświadamia nam, że każdy może w pełni realizować swoje talenty i zdolności.
Zanim przejdziemy do tegorocznej edycji, musimy wspomnieć, że we Fromborku dzieje się ostatnio naprawdę dużo. W połowie lipca odbył się tu Future Frombork Festival z wybitną obsadą naukową. Teraz miasto szykuje się do Copernicus Open – czy małe miasto przyciąga wielkie umysły?
Zdecydowanie. To doskonale wpisuje się w przesłanie Kopernika, który swoim życiem udowodnił, że ważne jest rozpoznanie i realizowanie powołania, a nie to, na jakich krańcach świata żyjemy. Niestety Frombork wciąż pozostaje miejscem wykluczonym komunikacyjnie – nie dociera tu kolej, a krótki, ograniczony do 2-3 godzin postój statków na Zalewie Wiślanym nie pozwala turystom na spokojne zwiedzanie. Wciąż nie zauważa się, jak bardzo zmieniła się nasza oferta. Dlatego tak ważne są wydarzenia i festiwale, które przyciągają gości i przybliżają młodemu pokoleniu aktywności w przestrzeni nauki i kultury.
W tegorocznym programie Copernicus Open mocno wybija się punkt z pogranicza biologii, historii i archeologii – warsztaty osteologiczne. Czego dawne kości mogą nas nauczyć o mieszkańcach Fromborka?
To absolutnie wyjątkowy element programu, przygotowany przez studentów UKSW pod kierunkiem dr Justyny Marchewki-Długońskiej. Warsztaty opierają się na szczątkach wydobytych podczas prac archeologicznych we Fromborku. Stanowią one spójną populację mieszkańców i do tej pory w tej części Polski nikt nie podejmował tego typu badań. Źródła historyczne zazwyczaj opisują życie najlepiej sytuowanych warstw, dlatego w przypadku pozostałych osób to właśnie kości stanowią jedyne „archiwum wiedzy” o naszych przodkach.
Czego dokładnie dowiadujemy się z tego swoistego „archiwum”?
Poznajemy strukturę społeczną nowożytnego miasta na krańcu świata, dowiadujemy się, jak ludzie żyli, co jedli i na co chorowali. Co najbardziej poruszające, badania uświadamiają nam, że już w XVII i XVIII wieku istniała tu rozwinięta troska o osoby wykluczone i niepełnosprawne. Warsztaty skierowane są w pierwszej kolejności do młodzieży z klas 7-8 szkół podstawowych i 1-2 szkół ponadpodstawowych. Praca na tym wyjątkowym materiale historycznym ma dodatkowo kształtować szacunek do zmarłych i ludzkich szczątków.
Poza nauką uczestnicy znajdą też doznania artystyczne. Co jeszcze oferuje szósta edycja?
Przybliżamy sztukę typografii, kontynuując współpracę m.in. z Pracownią FlyingFISH Letterpress i Wojewódzką Biblioteką Publiczną w Olsztynie. W tym roku zaprezentujemy efekty międzynarodowego projektu „ShakespearePress ’26”, zorganizowanego w 430. rocznicę powstania komedii „Sen nocy letniej”. Artyści tworzą unikatowe dzieła tradycyjnymi technikami drukarskimi, korzystając z drewnianych i metalowych czcionek ruchomych. Pokazuje to, że prostota i szlachetność ręcznego druku świetnie przekazują ponadczasowe idee i słowa. Oprócz tego zapraszamy na wspólne przeżywanie formy symfonicznej i oratoryjnej – w niespokojnych czasach we fromborskiej katedrze wybrzmi „Msza o pokój” Wojciecha Kilara.
Organizacja tak różnorodnego programu z pewnością wymaga odpowiedniego wsparcia.
To prawda, tegoroczne Interdyscyplinarne Dni Nauki i Sztuki Copernicus Open są możliwe dzięki dofinansowaniu ze środków budżetu państwa. Zostały one przyznane przez Ministra Edukacji w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela”
